अनुप्रासः¶
लक्षणम्
वर्णसाम्यमनुप्रासः । (का०प्र० ९)
अनुप्रासः शब्दसाम्यं वैषम्येऽपि स्वरस्य यत् । (सा०द० १०)
स्वराणां भेदेऽपि व्यञ्जनानां पुनः पुनः आवृत्तिः । रसानुगुणः प्रकृष्टः न्यासः (अनु + प्र + आसः) । भेदाः – छेकः, वृत्तिः, लाटः ।
उदाहरणानि
मुदाकरात्तमोदकं सदा विमुक्तिसाधकम् ।
कलाधरावतंसकं विलासिलोकरक्षकम् ॥ (गणेशपञ्चरत्नम्)
ललितलवङ्गलतापरिशीलनकोमलमलयसमीरे ।
मधुकरनिकरकरम्बितकोकिलकूजितकुञ्जकुटीरे ॥ (गीतगोविन्दम् १)
अत्र ल-कारस्य क-कारस्य च पुनः पुनः आवृत्तिः ।
सन्दर्भाः¶
- स्मृताऽपि तरुणातपं करुणया हरन्ती नृणाम् अभङ्गुरतनुत्विषां वल… — रसगङ्गाधरः — प्रथममाननम् — मङ्गलाचरणम्