मुखपृष्ठम् · ⬆ कादम्बरी · →

कादम्बरी — परिचयः

उपयोगीनि उपकरणानि

• http://ashtadhyayi.com (सूत्रपाठः, धातुपाठः, गणपाठः, कोषाः)
• http://sanskritsahitya.org (काव्यसङ्ग्रहः, अन्वेषाणादिसौकर्यम्)

टीकाः

• भानुचन्द्रस्य टीका (वासुदेवलक्ष्मणशास्त्री, निर्णयसागरसंस्करणम्)
• चन्द्रकला (आचार्य रेग्मी । चौखम्बा)
• भावबोधिनी (Krishnadas Academy)

ग्रन्थकारपरिचयः

• कालः – ६०६-६४७
• हर्षवर्धनस्य आस्थानकविः ।
• प्रसिद्धिः –
  • बाणोच्छिष्टं जगत् सर्वम् ।
  • कादम्बरीरसज्ञानामाहारोऽपि न रोचते (श्लेषः) ।

मुख्याः कवयः, साहित्यकाराः - अत्र

बाणभट्टस्य वंशः (वात्स्यायनः)

flowchart TD
    subgraph Origin [" "]
        direction LR
        S["सरस्वती"] <--> M["`दधीचः<br><small>_महर्षिः_</small>`"]
    end

    subgraph Origin_Kids [" "]
        S1["सारस्वतः"]
        V1["वात्स्यायनः"]
        K1["कुबेरः"]
        P1["पाशुपतः"]
        A1["अर्थपतिः"]
    end

    subgraph Parents [" "]
        direction LR
        C1["`चित्रभानुः<br><small>_बाणस्य पिता_<br>_अर्थपतेः पुत्रः_</small>`"] <---> R1["`राजदेवी<br><small>_माता_</small>`"]
    end

    subgraph ArthapatiSons [" "]
        OtherSons["इतोऽपि १० अपत्यानि"]
    end

    subgraph Author [" "]
        Bana["`**बाणभट्टः**<br><small>_कादम्बर्याः रचयिता_</small>`"] 
        Bhushan["`भूषणभट्टः (पुलिन्दः)<br><small>_उत्तरभागस्य पूरयिता पुत्रः_</small>`"]
        Hamsa["`हंसभट्टः / अन्ये पुत्राः<br><small>_बाणस्य अपत्यानि_</small>`"]
    end

    %% CONNECTIONS & FLOW
    Origin --> S1
    S1 -.-> V1
    V1 --> K1
    K1 --> P1
    P1 --> A1

    A1 --> Parents
    A1 --> OtherSons

    Parents --> Bana
    Bana --> Bhushan
    Bana --> Hamsa

पात्राणि

graph TD
    subgraph C ["नायकवर्गः<br/><small>चन्द्रमसः अवतारः .</small>"]
        S1[" "]
        C1["१. चन्द्रमाः"] -->|प्रथमः शापः| C2["<span>२. चन्द्रापीडः<br/><small>उज्जयिन्याः राजकुमारः</small></span>"]
        C2 -->|द्वितीयः शापः| C3["<span>३. शूद्रकः<br/><small>विदिशायाः राजा</small></span>"]
    end

    subgraph P ["सहनायकवर्गः<br/><small>पुण्डरीकस्य अवतारः .</small>"]
        S2[" "]
        P1["<span>१. पुण्डरीकः<br/><small>श्वेतकेतोः पुत्रः</small></span>"] -->|प्रथमः शापः| P2["<span>२. वैशम्पायनः<br/><small>मन्त्री</small></span>"]
        P2 -->|द्वितीयः शापः| P3["<span>३. शुकः<br/><small>पञ्जरस्थः पक्षी</small></span>"]
    end

    subgraph N ["<span>नायिकावर्गः</span>"]
        direction TB
        R["रोहिणी"]
        L["पत्रलेखा"]
        K["<span>कादम्बरी<br/><small>गन्धर्वराजपुत्री</small></span>"]
        M["<span>महाश्वेता<br/><small>हंसपुत्री</small></span>"]

        R ~~~ L
        L ~~~ K
        K ~~~ M
    end

    C1 -.-|पत्नी| R
    S1 -.- C1
    S2 -.- P1

    R -.-|अवतारः| L
    C2 ---|अनुरागः / विवाहः| K
    C2 -.-|विश्वासभूमिः| L
    P1 ---|अनुरागः / प्रतीक्षा| M
    C2 -.-|अभिन्नं मित्रम्| P2
    K -.-|प्रियसखी| M

    style S1 fill:none,stroke:none
    style S2 fill:none,stroke:none