सामग्रीं त्यजन्तु

मुखपृष्ठम् · ⬆ अलङ्कारः

दृष्टान्तः

लक्षणम्

दृष्टान्तः पुनरेतेषां सर्वेषां प्रतिबिम्बनम् । (का०प्र० १०)
दृष्टान्तस्तु सधर्मस्य वस्तुनः प्रतिबिम्बनम् । (सा०द० १०)
चेद्बिम्बप्रतिबिम्बत्वं दृष्टान्तस्तदलङ्कृतिः । (कु०)

उपमेयवाक्यम् उपमानवाक्यं च पृथक्; तयोः धर्मौ भिन्नौ अपि सदृशौ – बिम्बप्रतिबिम्बभावः । प्रतिवस्तूपमायां तु एकः एव धर्मः भिन्नशब्दाभ्याम् उच्यते (वस्तुप्रतिवस्तुभावः) ।

उदाहरणानि

राजा प्रजाः रक्षति, सूर्यः लोकं प्रकाशयति ।
रक्षणं प्रकाशनं च भिन्नौ धर्मौ, किन्तु परस्परं प्रतिबिम्बभूतौ ।

त्वमेव कीर्तिमान् राजन् विधुरेव हि कान्तिमान् । (कु०)

अविदितगुणापि सत्कविभणितिः कर्णेषु वमति मधुधाराम् ।
अनधिगतपरिमलापि हि हरति दृशं मालतीमाला ॥ (का०प्र० १०)

सन्दर्भाः