मुखपृष्ठम् · ⬆ अलङ्कारः

परिसंख्या

लक्षणम्

किञ्चित्पृष्टमपृष्टं वा कथितं यत्प्रकल्पते ।
तादृगन्यव्यपोहाय परिसङ्ख्या तु सा स्मृता ॥ (का०प्र० १०)
परिसङ्ख्या निषिध्यैकमेकस्मिन्वस्तुयन्त्रणम् । (कु०)

एकत्र निषिध्य अन्यत्र एव नियमनम् – "अत्र एव, न अन्यत्र" । प्रायः राज्यवर्णने – "दोषाः केवलं श्लेषार्थे सन्ति" ।

उदाहरणानि

स्नेहक्षयः प्रदीपेषु न स्वान्तेषु नतभ्रुवाम् । (कु०)
स्नेहक्षयः (तैलक्षयः) दीपेषु एव, स्त्रीणां हृदयेषु स्नेहक्षयः (प्रेमक्षयः) नास्ति ।

यस्मिंश्च राजनि ... चित्रकर्मसु वर्णसङ्कराः, ... काव्येषु दृढबन्धाः, शास्त्रेषु चिन्ता ... (कादम्बरी)
वर्णसङ्करः (जातिसाङ्कर्यम् / रङ्गमिश्रणम्) केवलं चित्रेषु, न प्रजासु ।